Na Idade Media, as familias Ulloa, Parga e Seixas repartíronse o poder. Desta época perduraron numerosas construcións como pazos e torres: Torre de Friol, Torre de Miraz, Pazo de Remesil, Pazo de Trasmonte e Fortaleza de San Paio de Narla. Dás xa mencionadas, é preciso destacar a Fortaleza, xa que marcou a traxectoria dos friolenses desde o medievo ata case fai cen anos.
Os primeiros documentos que fan referencia a este lugar remóntanse ao século XIV, e xa fora citado no ano 1350.
Foi edificada no século XIV e remodelada no XVI debido aos estragos provocados pola revolta dos Irmandiños. Ou seu señor, promotor desta obra e quizáis ou seu morador máis coñecido, foi don Vasco dás Seixas. Gobernaba xunto con outras catro liñaxes toda a provincia lucense, polo que podemos determinar que Friol era unha das capitais administrativas dá época.
No século XVIII cambiou de propietarios, pasando a mans da familia Campomanes, que habitaron e reformaron a fortaleza, e a finais do século XIX foi vendida novamente á familia Novo. Estes propietarios vendérona de novo a unha persoa que pretendía derruila para reutilizar a pedra. Por iniciativa do director do Museo Provincial de Lugo, Manuel Vázquez Seijas, a Deputación Provincial de Lugo adquiriuna en setembro do ano 1939.
Esta fortaleza permaneceu varias décadas sen uso algún, ata que no ano 1983, o arqueólogo Felipe Arias Vilas converteuna na sección de etnografía do Museo Provincial de Lugo.
A actual edificación está composta pola torre da homenaxe, o corpo central e o torreón: elementos que abranguen dende o século XVI ao XIX. A maiores hai unha pequena igrexa exterior.
A planta baixa formada polo patio, as cortes e a adega, acolle unha colección de útiles de traballos agrícolas, diversos obxectos de equitación e ferramentas para o tecido da la e o liño. A planta primeira componse dunha cociña, un salón e outras estancias nas que podemos ver obxectos artísticos, mobiliario e enxoval doméstico. Desde a última planta, onde destaca unha cheminea renacentista, pódese acceder ao almeado e contemplar o contorno da fortaleza. A capela, do século XVIII, separada do edificio principal, ten planta cadrada con tellado a catro augas. Destaca no seu interior un retablo do século XIX.
🚩 Localización:
Parroquia: Xiá (Santa María)
Lugar: A Castronela
27227 Friol - Lugo
Teléfonos: +34 982 375 156 / +34 982 240 280
Coordenadas: 43º 00' 24.9" N - 7º 49' 14.9" W
Ben de Interese Cultural
